Het nieuwe thema Ziekteleer: een toekomstgerichte aanpak voor het mbo
Het thema Ziekteleer, onderdeel van ZorgPad Zorg & Welzijn, wordt helemaal vernieuwd. Floren (voorheen Noordhoff Zorg) vervangt het oude thema door een nieuwe opzet, met onder andere aandacht voor onderliggende waaromvragen en klinisch redeneren voor zowel verpleegkundigen als verzorgenden. Bovendien worden deze twee niveaus, in lijn met het nieuwe kwalificatiedossier en ZorgPad Zorg & Welzijn KD2026, binnen het thema samengevoegd. Op deze manier stomen we studenten klaar voor de toekomst, volgens uitgever Christina Schoneveld en mbo-docent en auteur Janneke van Houten.
Dat Ziekteleer opnieuw wordt ontwikkeld is nodig, vertelt Christina. “Het huidige thema is onevenwichtig, sommige ziektebeelden krijgen onevenredig veel aandacht en andere nauwelijks. Ook zijn de leerpaden nog gekoppeld aan de branches ziekenhuizen, verpleeghuizen en thuiszorg, terwijl daar veel overlap in zit. Voor docenten was dat rommelig. In het nieuwe kwalificatiedossier zijn de niveaus Verzorgende IG en Verpleegkundige bovendien samengevoegd en die lijn gaan we met dit nieuwe thema volgen.”
“Ik zie vaak dat uitgeverijen ervoor kiezen om lesstof voor verpleegkundigen te versimpelen en het zo passend te maken voor verzorgenden. ZorgPad Zorg & Welzijn doet het tegenovergestelde.”
Niveaus verweven
Janneke is blij met deze aanpak van Floren. “Alle leerpaden in ZorgPad Zorg & Welzijn bestaan straks uit basislesmateriaal voor beide doelgroepen, maar verpleegkundigen krijgen aanvullende leerstof aangeboden. Op die manier verweven we twee niveaus binnen één licentie. Vanuit mijn werk als docent bij het MBO Utrecht zie je vaak dat uitgeverijen ervoor kiezen om lesstof voor verpleegkundigen te versimpelen en het zo passend te maken voor verzorgenden. Maar in de praktijk blijkt dan dat het niveau alsnog te hoog is voor verzorgenden. ZorgPad Zorg & Welzijn doet het tegenovergestelde, waardoor het lesmateriaal begrijpelijk en toegankelijk is voor iedereen, en met aanvullende uitdagingen voor verpleegkundigen.”
Logische indeling
De indeling moest ook logischer, vertelt Janneke. “Dingen moeten niet moeilijker gemaakt worden dan ze zijn. Zo heeft elk orgaanstelsel een eigen kankersoort, maar kanker werkt in elk orgaan hetzelfde en die processen herhalen zich. Daarom hebben we ervoor gekozen om alle kankersoorten bij oncologie onder te brengen. Want als je kankersoorten los van elkaar bij verschillende orgaanstelsels behandelt, verlies je uit het oog wat het overkoepelende proces van de ziekte is. Dit is de enige methode die dit op deze manier aanpakt en ik ben daar als docent heel blij mee.”
“We hebben mooie animaties ontwikkeld die processen in beeld brengen”
Onderliggende waaromvraag
Naast een betere structuur wilden Christina en Janneke ook meer aandacht voor de waaromvraag. “Als je wilt dat studenten echt wat leren, moet er een vorm van begrip en bewustwording ontstaan”, legt Janneke uit. “Daarom leggen we zaken op een begrijpelijke manier uit en houden we continu die onderliggende waaromvraag in het vizier. Je kunt wel stellen: ‘Bij een hoge bloedsuiker moet je insuline geven’, maar waarom is insuline zo belangrijk? Als je begrijpt wat insuline doet, heb je een breder begrip van processen in het menselijk lichaam. We hebben mooie animaties ontwikkeld die processen in beeld brengen, zodat het meer gaat leven. En het hopelijk beter beklijft bij studenten.”
Meebewegen met de tijd
Tijdens het schrijfproces discussiëren we over flink wat punten, vertelt Christina. “Het uitgangspunt voor de inhoud is de Body of Knowlegde (BoK). Die bepaalt wat basisstof is en wat aanvullend voor verpleegkundigen. Maar daar maken we ook eigen keuzes in, want vaak genoeg vinden we dat de BoK verzorgenden tekort doet. We hebben ook veel discussie gehad over klinisch redeneren. Uiteindelijk hebben we ervoor gekozen om klinisch redeneren al in het basisdeel te laten terugkomen. Tenslotte staat de verzorgende aan het bed en moet die signalen kunnen interpreteren en actie ondernemen.”
“Je moet ook meebewegen met de tijd”, benadrukt Janneke. “Afdelingen wordt hoofdzakelijk door verzorgenden bemand, dus het is echt noodzakelijk dat zij leren klinisch redeneren. Dat kunnen ze ook, als ze het op het juiste niveau en op een passende manier krijgen aangeboden. We nemen daarmee geen kennis weg van verpleegkundigen, maar maken het juist toegankelijker voor beide doelgroepen.
“We verwachten dat zowel docenten als studenten aangenaam verrast zullen zijn door deze toekomstgerichte aanpak”
Positieve feedback
Het proefhoofdstuk is voorgelegd aan docenten en enthousiast ontvangen. “Het lesmateriaal is niet alleen toegankelijker, maar ook leuker”, vertelt Christina. “Zo hebben we interactieve animaties die studenten kunnen draaien, inzoomen en uitzoomen. En ze kunnen heel praktijkgericht aan de slag, met opdrachten aan de hand van herkenbare casuïstiek. Verder hebben we rekening gehouden met taal en zinslengte, want alles staat of valt met hoe je dingen uitlegt. Zo werken we gestaag door en we denken voor de zomer klaar te zijn met alle leerpaden binnen Ziekteleer. We verwachten dat zowel docenten als studenten aangenaam verrast zullen zijn door deze toekomstgerichte aanpak!”
